سناریو مافیا؛ ترکیب نقش‌ها برای ۶ تا ۱۳ نفر، از کلاسیک تا پیشرفته

اولین سؤالی که هر کسی موقع چیدن یک دست مافیا می‌پرسد این است: «با این تعداد آدم، چند تا مافیا بگذارم و چه نقش‌هایی بدهم؟» جواب درست به اندازه‌ی جمع، تجربه‌ی بازیکن‌ها و حوصله‌ی آن شب بستگی دارد. اگر مافیا زیاد باشد، شهروندها از همان دور اول کم می‌آورند؛ اگر کم باشد، بازی در دو روز تمام می‌شود و کسی لذت نمی‌برد.

این راهنما برای کسی است که قوانین پایه را می‌داند و حالا یک سناریو مافیا آماده برای تعداد مشخصی بازیکن می‌خواهد. اگر هنوز با روند شب و روز و رأی‌گیری آشنا نیستی، اول راهنمای قوانین و نقش‌های شب مافیا را بخوان و بعد برگرد.

سناریو مافیا یعنی چه؟

سناریو یعنی مجموعه‌ی نقش‌هایی که در یک دست بازی پخش می‌شود، به‌علاوه‌ی قانون‌های ویژه‌ی همان دست. دو جمع ممکن است هر دو «مافیا» بازی کنند، اما یکی با پنج نقش ساده و دیگری با دوازده نقش پرجزئیات. برای همین هیچ «قانون رسمی» واحدی برای مافیا وجود ندارد؛ آنچه در ادامه می‌بینی ترکیب‌های پیشنهادی‌ای است که بسیاری از گروه‌ها با آن بازی می‌کنند و نقطه‌ی شروع خوبی است. بعد از چند دست، خودت متوجه می‌شوی جمعت به کدام سمت کج می‌شود و تنظیمش می‌کنی.

منطق تعادل: چرا حدود یک‌سوم؟

مافیا دو مزیت بزرگ دارد: اعضایش همدیگر را می‌شناسند و هر شب می‌توانند یک نفر را حذف کنند. شهروندها در عوض اکثریت رأی را دارند و چند نقش ویژه که اطلاعات یا محافظت می‌دهد. تعادل از روبه‌رو شدن همین دو چیز درمی‌آید.

قاعده‌ی سرانگشتی‌ای که بیشتر گرداننده‌ها به آن تکیه می‌کنند این است:

• تعداد مافیا حدود یک‌سوم بازیکن‌ها یا کمی کمتر باشد. بیشتر از این، مافیا خیلی زود به برابری تعداد می‌رسد و بازی را می‌برد.
• هر نقش قوی شهروندی وزن یک کفه را عوض می‌کند. دکتر و کارآگاه پایه‌ی هر سناریواند؛ اگر تک‌تیرانداز یا جان‌سخت هم اضافه کنی، شهروندها قوی‌تر می‌شوند و می‌شود یک مافیا یا یک نقش ویژه‌ی مافیا به آن طرف داد.
• نقش ویژه‌ی مافیا را با نقش ویژه‌ی شهروند جبران کن. اگر پدرخوانده از استعلام کارآگاه در امان است، شهروندها به ابزار دیگری مثل خبرنگار یا تک‌تیرانداز نیاز دارند تا بازی یک‌طرفه نشود.
• شهروند ساده را فراموش نکن. اگر همه نقش ویژه داشته باشند، بازی شلوغ و پر از ادعا می‌شود و تحلیل سخت. چند شهروند ساده به بازی «پوشش» می‌دهد.

ترکیب پیشنهادی بر اساس تعداد بازیکن

در جدول زیر، گرداننده جزو بازیکن‌ها حساب نشده است. ستون «مستقل» یعنی نقشی که نه با شهروندهاست نه با مافیا و هدف خودش را دارد؛ برای جمع‌های کوچک توصیه نمی‌شود.

تعداد بازیکن	مافیا	شهروند	مستقل	نقش‌های پیشنهادی
۶ نفر	۲	۴	—	پدرخوانده، مافیای ساده · دکتر، کارآگاه، ۲ شهروند ساده
۷ نفر	۲	۵	—	پدرخوانده، مافیای ساده · دکتر، کارآگاه، ۳ شهروند ساده
۸ نفر	۲	۶	—	پدرخوانده، مافیای ساده · دکتر، کارآگاه، تک‌تیرانداز، ۳ شهروند ساده
۹ نفر	۳	۶	—	پدرخوانده، ۲ مافیای ساده · دکتر، کارآگاه، تک‌تیرانداز، ۳ شهروند ساده
۱۰ نفر	۳	۷	—	پدرخوانده، ناتو یا مافیای ساده، مافیای ساده · دکتر، کارآگاه، تک‌تیرانداز، جان‌سخت، ۳ شهروند ساده
۱۱ نفر	۳	۸	—	مثل ۱۰ نفره، به‌علاوه‌ی یک شهروند ساده
۱۲ نفر	۴	۸	اختیاری	پدرخوانده، ناتو، ۲ مافیای ساده · دکتر، کارآگاه، تک‌تیرانداز، جان‌سخت، خبرنگار، ۳ شهروند ساده
۱۳ نفر	۴	۹	اختیاری	مثل ۱۲ نفره، به‌علاوه‌ی یک شهروند ساده یا یک نقش مستقل به‌جای او

سناریو مافیا ۶ نفره

جمع ۶ نفره کوچک‌ترین جمعی است که بازی واقعاً «بازی» می‌شود. با ۲ مافیا، هر اشتباه رأی‌گیری گران تمام می‌شود و بازی معمولاً در دو سه روز تمام می‌شود. اگر بازیکن‌ها تازه‌کارند، می‌توانی فقط یک مافیا بگذاری و دکتر و کارآگاه را نگه داری؛ بازی کوتاه‌تر ولی کم‌استرس‌تر می‌شود و برای یاد گرفتن عالی است. در این جمع نقش اضافه نده؛ هر نقش تازه سهم زیادی از کل بازی را می‌گیرد.

سناریو مافیا ۷ نفره

یک شهروند ساده بیشتر از ۶ نفره، همین. این یک نفر اضافه به شهروندها یک «اشتباه مجاز» در رأی‌گیری می‌دهد و بازی کمی بلندتر و جذاب‌تر می‌شود. اگر دیدی مافیا دو دست پشت سر هم برد، دکتر را مجاز کن یک بار خودش را هم نجات دهد؛ این تغییر کوچک تعادل را جابه‌جا می‌کند.

سناریو مافیا ۸ نفره

در ۸ نفره جا برای یک نقش ویژه‌ی سوم در تیم شهروند باز می‌شود. تک‌تیرانداز گزینه‌ی رایجی است، چون به شهروندها قدرت حذف شبانه می‌دهد ولی با ریسک: اگر اشتباه بزند، معمولاً خودش یا هدفش هزینه می‌دهد. جمع‌های باتجربه گاهی در ۸ نفره ۳ مافیا می‌گذارند؛ در این حالت بهتر است جان‌سخت را هم به شهروندها بدهی.

سناریو مافیا ۱۰ نفره

۱۰ نفر را خیلی‌ها بهترین اندازه برای مافیا می‌دانند: آن‌قدر بزرگ که بحث‌ها عمق پیدا کند و آن‌قدر کوچک که همه نوبت حرف زدن داشته باشند. ۳ مافیا و ۷ شهروند ترکیب رایجی است. اینجا می‌شود اولین نقش ویژه‌ی مافیایی غیر از پدرخوانده را هم آورد و بازی را به سمت کلاسیک پیشرفته برد.

جمع‌های ۱۲ و ۱۳ نفره

با ۱۲ یا ۱۳ بازیکن، ۴ مافیا منطقی است و نقش‌های بیشتری جا می‌گیرد. نقش مستقل از همین اندازه به بعد معنا پیدا می‌کند، چون یک نفر که برای خودش بازی می‌کند در جمع کوچک کل تعادل را به هم می‌زند. بالاتر از این تعداد، زمان هر روز طولانی می‌شود؛ خیلی از گروه‌ها ترجیح می‌دهند به‌جای یک میز ۱۶ نفره، دو میز ۸ نفره بچینند.

سناریو مافیا کلاسیک (ساده)

کلاسیک ساده همان چیزی است که بیشتر آدم‌ها اولین بار با آن بازی می‌کنند. پنج نقش دارد و هر بازیکن تازه‌واردی در دو دقیقه یادش می‌گیرد:

1. پدرخوانده: رهبر مافیا. در بیشتر جمع‌ها وقتی کارآگاه درباره‌اش استعلام می‌گیرد، جواب «شهروند» می‌شنود.
2. مافیای ساده: در تصمیم شبانه‌ی تیم مافیا شریک است و روزها باید خودش را شهروند جا بزند.
3. دکتر: هر شب یک نفر را انتخاب می‌کند؛ اگر مافیا همان نفر را هدف گرفته باشد، او نجات پیدا می‌کند. اینکه دکتر چند بار می‌تواند خودش را نجات دهد، در گروه‌های مختلف فرق دارد.
4. کارآگاه: هر شب از گرداننده درباره‌ی یک نفر می‌پرسد و با اشاره جواب مثبت یا منفی می‌گیرد.
5. شهروند ساده: توانایی شبانه ندارد و ابزارش تحلیل و رأی است.

کلاسیک ساده برای جمع ۶ تا ۹ نفره و برای جمعی که چند تازه‌کار دارد بهترین انتخاب است. اگر دورهمی داری و دنبال بازی‌ای هستی که همه زود واردش شوند، از همین شروع کن؛ ایده‌های دیگر را هم در ایده‌های دورهمی دوستانه و بازی‌های دورهمی بدون وسیله پیدا می‌کنی.

سناریو مافیا کلاسیک پیشرفته

کلاسیک پیشرفته همان ستون کلاسیک را نگه می‌دارد و چند نقش تازه اضافه می‌کند. اسم این نقش‌ها میان بازیکن‌ها رایج است، اما توانایی دقیقشان از گروهی به گروه دیگر فرق می‌کند؛ آنچه اینجا می‌آید توصیف کلی و رایج است و قبل از بازی باید با گرداننده یکی شود.

تک‌تیرانداز

شهروندی که می‌تواند شب به یک نفر شلیک کند. معمولاً تعداد گلوله‌اش محدود است و اگر به شهروند بزند، جریمه دارد؛ در بعضی جمع‌ها خودش حذف می‌شود و در بعضی فقط هدف بی‌گناهش. همین ریسک است که او را محتاط و بازی را هیجان‌انگیز می‌کند.

جان‌سخت

شهروندی که در برابر اولین شلیک شبانه‌ی مافیا مقاوم است و با یک حمله از بازی بیرون نمی‌رود. در بعضی گروه‌ها اسمش «رویین‌تن» است. در بسیاری از نسخه‌ها رأی‌گیری روز او را بیرون می‌کند، پس مصونیتش فقط شبانه است.

خبرنگار

یک نقش اطلاعاتی برای شهروندها. تعریفش بیش از بقیه متغیر است؛ در بعضی جمع‌ها یک بار در طول بازی اطلاعاتی درباره‌ی نقش یا تیم یک نفر به دست می‌آورد و در بعضی دیگر کارکرد متفاوتی دارد. اگر جمعت تعریف مشخصی برایش ندارد، بهتر است فعلاً کنارش بگذاری تا وسط بازی بحث قانونی پیش نیاید.

ناتو

نقش ویژه‌ی رایج در تیم مافیا. در نسخه‌ای که بیشتر دیده می‌شود، ناتو شب به‌جای شلیک معمولی می‌تواند نقش دقیق یک بازیکن را حدس بزند و اگر درست بگوید، آن بازیکن از بازی بیرون می‌رود. نقشی قدرتمند است، برای همین معمولاً از ۱۰ نفر به بالا وارد بازی می‌شود.

کی سراغ کلاسیک پیشرفته برویم؟

وقتی بیشتر بازیکن‌ها چند دست کلاسیک ساده بازی کرده‌اند، جمع دست‌کم ۱۰ نفره است و وقت کافی دارید. کلاسیک پیشرفته هر دست را طولانی‌تر می‌کند و گرداننده‌ی دقیق‌تری می‌خواهد.

سناریوهای نام‌دار دیگر

میان گروه‌های مافیا سناریوهای نام‌دار دیگری هم رایج است که نقش‌ها، کارت‌های ویژه یا قانون‌های رأی‌گیری خاص خودشان را دارند. این سناریوها معمولاً در شب‌های مافیای حرفه‌ای و با گرداننده‌ی باتجربه بازی می‌شوند و جزئیاتشان حتی بین دو گرداننده هم یکسان نیست. اگر به یک شب مافیای عمومی می‌روی و اسم سناریو برایت ناآشناست، قبل از شروع از گرداننده بپرس؛ توضیح دادن نقش‌ها بخشی از کار اوست.

تنظیم سناریو برای جمع تازه‌کار

اگر بیشتر جمع اولین بار است مافیا بازی می‌کنند، این چند تغییر بازی را خیلی دلپذیرتر می‌کند:

1. فهرست نقش‌ها را علنی کن. همه بدانند در این دست چه نقش‌هایی وجود دارد، حتی اگر ندانند دست کیست.
2. یک مافیا کمتر از جدول بگذار. بازی کوتاه‌تر می‌شود ولی تازه‌کارها زیر فشار نمی‌شکنند.
3. نقش مستقل و نقش‌های پیچیده را حذف کن. پدرخوانده، دکتر، کارآگاه و شهروند ساده کافی است.
4. زمان صحبت را کمی بیشتر کن تا آدم‌های کم‌حرف هم فرصت فکر کردن داشته باشند.
5. نقش گرداننده را بچرخان. کسی که یک دست می‌گرداند، منطق بازی را بهتر از هر توضیحی یاد می‌گیرد.
6. بعد از هر دست دو دقیقه مرور کن. اینکه مافیا چطور پنهان ماند و شهروندها کجا اشتباه کردند، بهترین آموزش است.

اگر می‌خواهی شب مافیا برگزار کنی

خیلی از کسانی که با چیدن سناریو برای دوستانشان شروع می‌کنند، بعد از مدتی به فکر برگزاری شب مافیای عمومی می‌افتند. اینجا سناریو فقط یک بخش ماجراست: باید ظرفیت هر میز را بدانی، برای جمع‌های بزرگ چند گرداننده داشته باشی و برای تازه‌واردها میز جدا بچینی. منطق برنامه‌ریزی، مکان و تجربه‌ی شرکت‌کننده‌ها خیلی شبیه برگزاری یک ورکشاپ است و چک‌لیست برگزاری ورکشاپ به کارت می‌آید. اگر بلیت می‌فروشی، فروش آنلاین بلیت با کد QR ثبت‌نام و ورود به میزها را مرتب نگه می‌دارد.

و اگر فعلاً فقط دنبال بازی هستی نه برگزاری، در صفحه‌ی کشف رویدادهای فلو می‌توانی شب‌های مافیای شهرت را پیدا کنی و ببینی کدام گرداننده با چه سناریویی بازی می‌کند.

جمع‌بندی

سناریوی خوب، سناریویی است که با جمع تو جور باشد. از نسبت حدود یک‌سوم مافیا شروع کن، برای ۶ تا ۹ نفر سراغ کلاسیک ساده برو و از ۱۰ نفر به بالا نقش‌های پیشرفته مثل تک‌تیرانداز، جان‌سخت و ناتو را اضافه کن. قبل از پخش کارت‌ها تعریف هر نقش را با صدای بلند بگو و بعد از هر دست ببین کدام تیم زیادی راحت برد؛ همین بازخورد ساده، سناریوی تو را از یک جدول آماده به یک بازی واقعاً متعادل تبدیل می‌کند.